İş ya da ev hayatında yaşadığınız stresi engellemenin hiçbir yolu olmadığını düşünüyor olabilirsiniz, fakat üzerinizdeki baskıyı azaltmanın ve kontrolü ele almanın zamanı gelmedi mi?
Stres, bedenin değişime karşı verdiği tepkidir. Değişime her ne kadar direnmeye çalışsak da, hayat durmaksızın değişir; rutin ve günlük hayattaki ufak değişikliklerden evlilik, boşanma, iş kaybı, sevilen kişinin ölümü gibi ciddi değişimlere kadar yaşadığımız birçok şey stres kaynağı olabilir. Bu bakımdan stresi tamamen ortadan kaldırmak gibi bir hedef koymak gerçekçi olmaz. Gerekli olmayan stres etkenlerini azaltmaya çalışmak ise hem gerçekçi hem de ulaşılabilir bir hedef olacaktır.
Stres denildiğinde her zaman olumsuz bir durum olarak algılansa da, bedenin stres tepkisi bizi alarm halinde tutar, motive olmamıza ve yapmamız gereken işe odaklanmamıza yardımcı olur. Bu baskı azaldığında, beden tekrar kendi dengesine kavuşur ve giderek sakinleşir. Ancak sıklıkla ya da uzun süreli olarak stresli hissettiğimizde veya olumsuz duygulanımlarımız, stresle başa çıkma yetimize baskın geldiğinde ise kartopu büyüklüğündeki problemler bile bir çığ gibi büyüyerek kontrolden çıkmaya başlar.
Kronik stres, tekrarlanan stres verici durumlara maruz kalındığında salgılanan stres hormonları sebebiyle ortaya çıkar. Bilim insanları vücudumuzdaki stres tepki sisteminin sürekli olarak aktive olmaya müsait olmadığını düşünüyorlar. İşte bu sebepten, akut stresten farklı olarak kronik stres, fiziksel ve psikolojik olarak yıkıcı sonuçlar ortaya çıkarabilir.
Taşıdığınız stres yükünü hafifletmek ve minimum düzeye getirmek sizin elinizde. Örneğin sizi çok yoran ve nefessiz bırakan toksik ilişkilerinize son vermek bile stres yönetimi konusunda önemli bir adımdır. Dahası, düzenli egzersiz, nefes teknikleri ve meditasyon yapmak hayatınızdaki stres verici durumları hem azaltmanıza hem de strese karşı direnç kazanmanıza yardımcı olur. Stres yönetimine ihtiyaç duyuyorsanız, kendi yaşam biçiminize ve karakterinize uygun teknikleri seçtikten sonra uygulamaya başlayabilirsiniz.
İşte stres yönetimi için bazı öneriler:
“Stres günlüğü” tutmaya başlayın.
Stres günlüğü tutmak hayatınızdaki stres etkenlerini fark etmenize ve onlarla nasıl başa çıkabileceğinizi belirlemenize yardımcı olur. Stresli hissettiğiniz zamanlarda yaşadıklarınızı günlüğünüze not edin. Olaylar ya da durumlarla ilgili alacağınız kısa notlar, strese verdiğiniz genel tepkileri ve strese yaklaşımınızı görmenize yardımcı olacak.
- Strese neden olan durum nedir? (sebebinden emin değilseniz bir tahmin yürütmeyi deneyin)
- Stres veren olay ya da durum size fiziksel ve ruhsal olarak nasıl hissettirdi?
- Bu olaya nasıl tepki verdiniz?
- Kendinizi sakinleştirmek için ne yaptınız?
Gerekli olmayan stresten kaçının.
Elbette bizlere stres verse bile üzerinde durmamız ve çözüm bulmamız gereken olay ve durumlar yaşayabiliyoruz. Ancak her durum, üzerinde durmaya değer mi?
- “Hayır” demeyi öğrenin.
- Size sürekli stres veren kişilerle aranıza mesafe koyun.
- Çevresel etkenleri kontrol altına alın. (Akşam haberlerini izlemek sizi kaygılandırıyorsa, televizyonu kapatın. Trafik sizi geriyorsa uzun ama trafik olmayan yoldan gitmeyi tercih edin. Markete gitmeyi sevmiyorsanız online alışverişi deneyin.)
- Yapılacaklar listenizi düzenleyin. Eğer aynı gün içinde onlarca şey yapmanız gerekiyorsa bunların en gereklilerine öncelik verin.
Değiştiremeyeceğiniz durumları kabullenin.
- Bazı stres kaynakları kaçınılmazdır. Bir yakının ölümü, ciddi bir hastalık gibi durumları değiştiremezsiniz. Böyle bir stresle başa çıkabilmenin tek yolu durumu kabullenmektir.
- Kontrol edemeyeceğiniz şeyleri kontrol etmeye çalışmayın. Örneğin karşınızdaki kişinin davranışlarını siz kontrol edemezsiniz. Onların sizi strese sokmasına izin vermektense, karşılaştığınız problemlere sizin vereceğiniz tepkiyi kontrol edebilirsiniz.
- Affetmeyi öğrenin. Mükemmel bir dünyada yaşamıyoruz, herkes hata yapabilir. Öfke ve kininize elveda deyin. Affederek ve hayatınıza devam ederek üzerinizdeki negatif enerjiden kurtulun.
- Duygularınızı paylaşmaktan korkmayın. Değiştiremeyeceğiniz bir durumla karşı karşıya olsanız bile yaşadıklarınızı ve hislerinizi paylaşmak size iyi gelecek. Yakın ve güvenilir bir arkadaşınıza anlatın, gerekirse bir psikologla görüşün.
Sağlıklı yaşayın.
Düzenli egzersiz yapın.
Sağlıklı beslenin.
Kafein ve şeker kullanımını azaltın.
Alkol, sigara ve madde kullanımından uzak durun.
Düzenli uyuyun.
Kaynaklar:
https://www.verywellmind.com/stress-management-4157211
https://www.e-psikiyatri.com/cok-stres-yaptiginizda-vucudumuzda-neler-oluyor
Klinik Psikolog Dr. Gülara Yaya 